Een dierenarts is flexibel…… en verandert daarom regelmatig van houding.

In feite bestaat een werkdag uit één lange, onafgebroken keten van werkhoudingen. Normaal gesproken hoeft dit niet tot problemen te leiden. Het is echter wel belangrijk dat je ongunstige werkhoudingen zoveel mogelijk voorkomt. Soms kan dit niet, maar vaak is het wel mogelijk.

In bepaalde werksituaties kunnen (zeer) grote spierinspanningen nodig zijn om het lichaam in een bepaalde houding te brengen, maar vooral om die houding ook te houden. Om het lichaam langere tijd in dezelfde houding te laten blijven, wordt statische spierarbeid geleverd. Dit kun je slechts kort volhouden zonder dat het nadelige gevolgen heeft voor het lichaam. Statische inspanning belemmert namelijk de doorbloeding en daarmee het transport van zowel voedings- als afvalstoffen.

Ook een dierenarts wordt veel geconfronteerd met statische werkhoudingen zoals bijv: het uitvoeren van buigproeven, het hechten van een wond (bijvoorbeeld na een keizersnede), gebitsverzorging (zowel bij het paard als bij de kleine huisdieren). Maar ook langdurig autorijden, computerwerkzaamheden, langdurig staan tijdens spreekuur of operaties zijn vormen van statische belasting.

Staan of zitten?

Hoewel in een staande houding de rug minder wordt belast dan tijdens het zitten (dit heeft te maken met de natuurlijke krommingen van de wervelkolom) zijn er toch veel nadelen aan verbonden. Het totale lichaamsgewicht wordt gedragen door benen en voeten en er is sprake van een zeer klein lichaamsondersteuningsvlak. De beenspieren moeten hierdoor voortdurend aangespannen zijn, wat kan leiden tot stuwing en, op langere termijn, een verhoogde kans op spataderen. Regelmatig van houding veranderen door een stukje te lopen of even te gaan zitten, zorgt voor een verbetering van de doorbloeding van de beenspieren. Ook het gebruik van een stahulp (een hoge kruk waarbij een actieve sta/zit houding aangenomen wordt) kan zorgen voor verminderde belasting van de benen.

Tijdens (langdurig) zitten is het belangrijk goed op de zithouding te letten. Hiervoor is de (diergeneeskundige) handeling natuurlijk bepalend. Een sterk voorovergebogen of juist achterovergebogen hoofd is belastend voor de nek. Dit kun je voorkomen door tafel of beeldscherm op de goede hoogte te brengen. Ook een gekanteld werkvlak (zoals bijvoorbeeld een lessenaar tijdens leeswerk) heeft een gunstig effect. Ondersteuning van de armen zorgt voor verminderde belasting van nek- en schouderspieren.

Hurken

Tijdens het hurken ontbreekt het aan een stabiel steunvlak en zal de geringste houdingsverandering de balans verstoren. Er is dus veel (statische) spierinspanning nodig om ‘niet om te vallen’. De hurkhouding geeft tevens een zeer ongunstige belasting van het kniegewricht en fixeert het enkelgewricht en de voet vaak langdurig in een extreme houding. Langdurig hurken moet daarom zoveel mogelijk voorkomen worden.

fig 1. hurken: buigproef voor knie- en enkelgewricht?

In het algemeen geldt dat veel variatie in de lichaamshouding noodzakelijk is om problemen van het houdings- en bewegingsapparaat te voorkomen, ofwel: ‘de beste houding is de volgende’.