Een dierenarts staat boven de materie … maar werkt liever niet boven schouderhoogte.

Werken boven schouderhoogte ofwel ‘boven je macht’ is niet alleen erg vermoeiend, maar ook nog eens zeer slecht voor je schouders. Zeker wanneer je vaak en lang achter elkaar handelingen verricht zoals rectaal exploreren of gebitsverzorging bij het paard, is het verstandig aandacht te besteden aan je werkhouding en –hoogte.

Het schoudergewricht (Articulatio glenohumeralis) is met z’n grote gewrichtskop en kleine –kom het meest beweeglijke gewricht in het menselijk lichaam. Deze grote mobiliteit gaat echter ten koste van de stabiliteit. Enerzijds wordt dit opgevangen door vier spieren [1], de zogenaamde rotator cuff, die dicht langs het gewricht lopen en die tevens het laxe gewrichtskapsel versterken. Anderzijds heeft de aanwezigheid van het sleutelbeen een stabiliserende werking. Dit vormt een benige verbinding tussen borstbeen en schouderblad via het acromion en heeft als belangrijkste taak het ‘op afstand houden’ van de schouder ten opzichte van de thorax.

Problemen in de schouderregio komen veel voor en zijn grofweg in te delen in traumatisch letsel (fracturen, luxaties) en de zogenaamde surmenage ofwel overbelastingsverschijnselen. Vooral het veelvuldig meer dan 90 graden abduceren, ofwel het boven schouderhoogte werken, werkt deze overbelastingsverschijnselen in de hand. Recidiverende ontsteking van de rotator cuff en met name van de pees van M. supraspinatus zorgt voor veel schouderpijn en het risico op een partiële of totale ruptuur (het rotator cuff sydroom). (Zie figuur 1.)

De M. supraspinatus speelt een belangrijke rol in de arthrokinematica van de schouder (zonder deze spier wordt het actief heffen van de arm onmogelijk), maar is berucht wanneer het gaat om degeneratieve verschijnselen. Chronische tendinitis (vaak in combinatie met een bursitis en calcificaties) kan naast mechanische overbelasting ook het gevolg zijn van het ‘chronisch impingement syndroom’ (zie figuur 2). De oorzaken van inklemming van pees en bursa tussen de humeruskop en het acromion zijn divers: slechte arthrokinematische coördinatie van het gewricht, een ‘in elkaar gezakte’ houding van de bovenrug en schoudergordel, instabiliteit, degeneratie van de rotator cuff, verklevingen in het

gewrichtskapsel, het kleiner worden van de subacromiale ruimte, bijvoorbeeld door osteofytvorming, et cetera, et cetera. De therapie bestaat uit het remmen van de ontstekingen en het bevorderen van het herstel van de rotator cuff spieren door de beweging in het schoudergewricht te verbeteren (onder andere door gerichte spiertraining) en door ergonomisch advies.

Voorkomen is beter (en vaak makkelijker) dan genezen. Dit gaat zeker op voor schouderproblematiek. Dit betekent dat je werken boven schouderhoogte

zoveel mogelijk moet voorkomen. In theorie is dat gemakkelijk gezegd, praktisch is dat soms lastig uitvoerbaar, zeker wanneer je niet onder kliniekomstandigheden werkt. Enkele tips: probeer zoveel mogelijk een opstapje te gebruiken, leer jezelf zowel links- als rechtshandig te werken (dit vergt discipline, maar halveert de belasting!), laat koeien zoveel mogelijk aaneengesloten aan het voerhek vastzetten (dit voorkomt dat ze heen en weer zwalken en vermindert dus het ‘mangelen’ van je schouder), schud je schouder tijdens het werk regelmatig even ontspannen los. Hiernaast is het belangrijk, zeker wanneer je veel van je schouders vraagt, gericht wat spiertraining te doen om het schoudergewricht te stabiliseren.

[1] M.supraspinatus, M. infraspinatus, M. subclavicularis en M. teres minor.