Een dierenarts is een teamspeler ….. en tilt zware lasten bij voorkeur met z’n tweeën

Bij het tillen van (zware) objecten komt meer kijken dan alleen je rugspieren aanspannen, het stelt ook hoge eisen aan spieren in het gehele lichaam (figuur 1). Ook ontstaan er grote compressie-, trek- en afschuifkrachten vooral in de lage rug. Tillen is één van de belangrijkste risicofactoren voor het ontstaan van lage rugklachten.

Tillen. We doen dat meestal zonder er bij na te denken. Tenzij je rugklachten hebt,

want dan wordt tillen in de meeste gevallen een heel secure handeling die je goed moet voorbereiden. Pas als je rugklachten hebt, besef je goed het belang van de (juiste) houding. Het tillen van een zeer licht voorwerp in een slechte houding kan voor het lichaam belastender zijn dan het tillen van een zware last in een goede werkhouding. Maar wat is dan een goede houding? Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Er is geen enkele tiltechniek die in elke situatie beschouwd kan worden als de veiligste voor iedereen.

De twee ‘uiterste’ technieken zijn die waarbij je bukt (figuur 2a) om iets op te tillen en die waarbij je door je hurken gaat (figuur 2b). Bij het bukkend tillen, is er sprake van een gebogen rug, vooral aan het begin van de tilhandeling. Verder ontstaat er een grote afstand (lastarm) tussen het lichaam en het voorwerp waardoor er veel inspanning wordt gevraagd van de strekspieren van de rug. Deze combinatie is zeer ongunstig voor de tussenwervelschijven.

Tijdens het vanuit gehurkte positie tillen is het mogelijk de rug nagenoeg recht te houden, waardoor er minder gevaar dreigt voor de tussenwervelschijven, maar wel de knieën veel zwaarder worden belast . Grote compressiekrachten in het patellofemoraalgewricht maken deze tiltechniek vaak ongeschikt voor personen met knieklachten. Verder kost het nogal wat energie om vanuit gehurkte positie zowel het voorwerp als het eigen lichaamsgewicht omhoog te brengen. Deze techniek is in metabool opzicht ruim 25 procent minder efficiënt dan bukkend tillen. Hoewel van deze manier van tillen vaak wordt gezegd dat dit de meest veilige is, is dat dus nog maar de vraag.

Meestal kiezen mensen een soort ‘freestyle’ techniek boven één van bovengenoemde technieken. Hierin kunnen zowel de voordelen van beide technieken als ook de persoonlijke voorkeuren gecombineerd worden. En wat we vooral niet moeten vergeten: iedere situatie is anders. Een verhuisdoos met handgrepen is nu eenmaal gemakkelijker te tillen dan een zware, gesedeerde hond. Zeker als je deze na de operatie om de hoek, net over het drempeltje, in een hok in de opname moet tillen. In dat geval zul je met zeer belastende omstandigheden te maken krijgen.

Een paar tips om veiliger te tillen:

· Til met een rechte rug

· Houd het voorwerp zo dicht mogelijk bij het lichaam

· Vermijd draaien van de romp

· Til rustig en in een gelijkmatig tempo

· Gebruik indien mogelijk een hulpmiddel (tillift, cliënt, collega)

Helaas laat het tillen van een dier of een gedeelte ervan (bijvoorbeeld tijdens een buigproef) zich niet standaardiseren en kan dit voor onverwachte situaties zorgen. De belangrijkste adviezen zijn daarom:

ken je eigen fysieke grens en zorg ervoor dat je in optimale fysieke en cardio-vasculaire conditie bent (zie figuur 1 voor welke spieren te trainen).